اويم استانبول (EvimIstanbul) ®
اويم استانبول (EvimIstanbul) ®

اجازه کسب و کارو سرمایه گذاری | سوالات متداول

لطفاً توجه کنید:

اطلاعات زیر صرفاً برای اهداف آموزشی و اطلاع‌رسانی ارائه شده است. با اینکه تمام تلاش خود را برای به‌روزرسانی مداوم انجام می‌دهیم، قوانین، رویه‌ها و الزامات در ترکیه پیوسته در حال تغییر هستند. هر پرونده‌ای شرایط منحصربه‌فرد خود را دارد. وضعیت شما ممکن است بسته به ملیت، پیشینه شخصی یا تغییرات قانونی اخیر متفاوت باشد.

به همین دلیل، همواره توصیه می‌کنیم ابتدا با مشاوران متخصص مشورت نمایید.

برای دریافت مشاوره رایگان با ما تماس بگیرید و راهنمایی اختصاصی متناسب با نیازهای ویژه خود دریافت کنید.

  • آیا یک فرد خارجی می‌تواند در ترکیه کسب‌وکار یا شرکت ثبت کند؟– کاملاً بله. ترکیه اجازه مالکیت ۱۰۰٪ خارجی بر شرکت‌ها را می‌دهد. افراد یا شرکت‌های خارجی می‌توانند بدون نیاز به شریک ترک، شرکت‌هایی مانند با مسئولیت محدود (Ltd. Şti.)، سهامی (A.Ş.) یا سایر انواع حقوقی ثبت کنند. این روند شامل دریافت شماره مالیاتی، تهیه اساسنامه، محضری‌کردن مدارک، واریز بخشی از سرمایه به بانک (برای شرکت سهامی) و ثبت رسمی در اداره ثبت تجاری است. ثبت کامل شرکت معمولاً بین چند روز تا چند هفته زمان می‌برد. برای این کار نیاز به آدرس محلی برای شرکت و رسیدگی به امور اداری توسط حسابدار رسمی خواهید داشت. بسیاری از خارجی‌ها در ترکیه کسب‌وکارهای کوچکی مانند رستوران یا آژانس گردشگری راه‌اندازی می‌کنند یا استارتاپ تأسیس می‌کنند. توجه: اگر قصد دارید به‌عنوان کارمند شرکت خود فعالیت کنید، باید برای خودتان درخواست اجازه کار بدهید. استفاده از شرکت‌های مشاوره یا وکلای متخصص در این زمینه (در صورت ناآشنا بودن با فرآیند) توصیه می‌شود. در مجموع، ترکیه در زمینه سرمایه‌گذاری خارجی بسیار باز است و در اغلب موارد با سرمایه‌گذاران خارجی مانند سرمایه‌گذاران داخلی رفتار می‌شود.
  • انواع رایج ساختارهای شرکتی در ترکیه برای سرمایه‌گذاران چیست؟– رایج‌ترین نوع، شرکت با مسئولیت محدود (Limited Şirket – Ltd. Şti.) است که به حداقل یک سهام‌دار نیاز دارد (که می‌تواند فرد یا شرکت خارجی باشد) و سرمایه حداقل ۱۰٬۰۰۰ لیر (اگرچه در عمل معمولاً مبلغ بیشتری برای اعتبار وارد می‌شود). نوع دیگر، شرکت سهامی (Anonim Şirket – A.Ş.) است که حداقل به یک سهام‌دار و سرمایه ۵۰٬۰۰۰ لیر نیاز دارد (در برخی حوزه‌ها ساختار A.Ş الزامی است). شرکت‌های با مسئولیت محدود ساده‌تر برای راه‌اندازی و مدیریت هستند، بنابراین بیشتر کسب‌وکارهای کوچک این گزینه را انتخاب می‌کنند. همچنین گزینه‌هایی مانند شعبه شرکت خارجی (branch office) و دفتر نمایندگی (liaison office – که اجازه فعالیت تجاری ندارد و فقط برای تحقیقات بازار یا نمایندگی استفاده می‌شود) نیز وجود دارد. هر ساختار مقررات خاص خود را دارد، اما در ۹۰٪ موارد، کارآفرین خارجی ساختار Ltd. Şti. را انتخاب می‌کند. نوعی دیگر به نام مشارکت (بدون مسئولیت محدود) هم وجود دارد ولی در میان خارجی‌ها نادر است. خلاصه: Ltd. Şti. معادل شرکت با مسئولیت محدود است (ساده و رایج)، و A.Ş. بیشتر برای پروژه‌های بزرگ، عرضه عمومی یا فعالیت‌های دارای مجوز خاص استفاده می‌شود.
  • ثبت شرکت در ترکیه چقدر زمان می‌برد؟– این روند نسبتاً سریع است: پس از آماده‌سازی مدارک لازم (اساسنامه و غیره) و دریافت تاییدیه‌های اولیه، ثبت رسمی در اداره ثبت تجاری می‌تواند در عرض چند روز انجام شود. در عمل، با در نظر گرفتن مراحل جمع‌آوری مدارک، ترجمه‌ها و کارهای محضری، معمولاً می‌توان فرآیند ثبت شرکت را در ۱ تا ۲ هفته به پایان رساند. ترکیه دارای سیستم ثبت مرکزی آنلاین (MERSİS) است که این روند را ساده کرده است. شما باید یک مدیر شرکت معرفی کنید (می‌توانید خودتان باشید و نیازی نیست ترک باشید) و یک آدرس در ترکیه داشته باشید. پس از ثبت شرکت در اداره ثبت تجاری، باید در اداره مالیات و تأمین اجتماعی نیز ثبت‌نام کنید. بسیاری از مراحل از طریق اتاق بازرگانی به‌صورت یکپارچه انجام می‌شود. همکاری با حسابدار یا وکیل محلی از ابتدا اهمیت دارد، چون آن‌ها اساسنامه را به زبان ترکی تهیه کرده و شما را در کل مراحل راهنمایی می‌کنند. بنابراین در مقایسه با بسیاری از کشورها، راه‌اندازی کسب‌وکار در ترکیه نسبتاً سریع و ساده است.
  • آیا برای راه‌اندازی کسب‌وکار در ترکیه به شریک یا کارمند ترک نیاز دارم؟– خیر، نیازی به شریک ترک نیست و می‌توانید به‌تنهایی سهام‌دار شرکت باشید. قانوناً هیچ الزامی به داشتن شریک محلی وجود ندارد. با این حال، اگر قصد دارید برای خودتان اجازه کار بگیرید و به‌عنوان مدیر در ترکیه اقامت داشته باشید، باید به قوانین مرتبط با استخدام نیز توجه کنید: برای تمدید اجازه کار، شرکت باید حداقل ۵ کارمند ترک داشته باشد. اما برای تأسیس اولیه شرکت، داشتن کارمند الزامی نیست، مگر اینکه سهام‌دار خارجی به‌عنوان مدیر مقیم ترکیه منصوب شود که در آن صورت ممکن است به اجازه کار یا معافیت خاص نیاز داشته باشد (معمولاً این مرحله پس از ثبت شرکت پیگیری می‌شود). بسیاری از افراد خارجی شرکت را ثبت می‌کنند و در ابتدا تنها خودشان کارمند شرکت هستند (برای ۶ ماه اول معمولاً معافیت موقت از قانون ۵ کارمند ترک داده می‌شود، ولی پس از آن باید رعایت شود). اگر قصد اقامت در ترکیه را ندارید و به اجازه کار نیازی ندارید، می‌توانید یک مدیر یا کارکنان محلی برای اداره شرکت استخدام کنید. به‌طور خلاصه، قانون شما را ملزم به داشتن شریک ترک یا سهام‌دار محلی نمی‌کند.
  • مالیات‌های شرکتی در ترکیه چگونه هستند؟– مالیات بر درآمد شرکت‌ها در ترکیه نرخ ثابت ۲۰٪ دارد (در سال‌های گذشته به‌طور موقت ۲۲٪ بود، اما از سال ۲۰۲۳ به ۲۰٪ کاهش یافته است). همچنین، مالیات بر سود سهام نیز وجود دارد که معمولاً ۱۵٪ برای سودهای توزیع‌شده به اشخاص حقیقی یا سهام‌داران خارجی است، مگر اینکه معاهده مالیاتی میان دو کشور آن را کاهش دهد.در ترکیه، مالیات بر ارزش افزوده (KDV) نیز وجود دارد – نرخ استاندارد ۱۸٪ است، اما برخی کالاها و خدمات با نرخ‌های ۸٪ یا ۱٪ مشمول می‌شوند. در صورت راه‌اندازی شرکت، باید اظهارنامه مالیات بر ارزش افزوده را به‌صورت ماهانه، مالیات پیش‌پرداخت را به‌صورت فصلی و اظهارنامه مالیات بر درآمد شرکت را سالانه ارائه دهید.سایر مالیات‌ها شامل مالیات بر حقوق و دستمزد (استوپاژ)، سهم بیمه تأمین اجتماعی کارکنان و عوارض تمبر بر برخی معاملات است. اگر کسب‌وکار کوچک به‌صورت شخص حقیقی راه‌اندازی کنید، نرخ‌های تصاعدی مالیات بر درآمد شخصی (تا ۴۰٪) اعمال می‌شود.در مجموع، شرکت‌ها مشمول ۲۰٪ مالیات بر سود هستند، و در صورت تقسیم سود، باید مالیات سود سهام نیز پرداخت شود. ترکیه با بسیاری از کشورها توافق‌نامه اجتناب از اخذ مالیات مضاعف دارد که می‌تواند نرخ مالیات بر سود سهام برای سرمایه‌گذاران خارجی را کاهش دهد.
  • آیا برای سرمایه‌گذاران یا کسب‌وکارهای خارجی در ترکیه مشوق‌ها یا مزایایی وجود دارد؟– بله، ترکیه مشوق‌های متنوعی برای جذب سرمایه‌گذاری ارائه می‌دهد. مناطق آزاد (Free Zones) برای شرکت‌هایی که فعالیت صادرات‌محور دارند، مزایایی مانند معافیت از حقوق گمرکی، مالیات بر ارزش افزوده (KDV) و حتی معافیت مالیاتی بر سود در صورت تحقق شرایط ارائه می‌دهند. همچنین، در مناطق توسعه فناوری (تکنوپارک‌ها)، استارتاپ‌های IT و فناوری‌های پیشرفته از معافیت مالیاتی برخوردار می‌شوند (مثلاً معافیت مالیاتی بر صادرات نرم‌افزار، کاهش مالیات بر شرکت، معافیت مالیاتی حقوق توسعه‌دهندگان داخل پارک).دولت ترکیه بسته‌های حمایتی برای سرمایه‌گذاری در بخش تولید نیز ارائه می‌دهد: بسته به منطقه، می‌توانید از معافیت مالیات بر ارزش افزوده برای ماشین‌آلات، معافیت حقوق گمرکی، کمک به پرداخت حق بیمه کارفرما، و حتی تخصیص زمین بهره‌مند شوید. سرمایه‌گذاران خارجی مانند سرمایه‌گذاران داخلی مشمول این مشوق‌ها هستند و تفاوتی در برخورد وجود ندارد.همچنین برای سرمایه‌گذاری‌های استراتژیک یا در بخش گردشگری، برنامه‌های تشویقی خاصی تعریف شده است. اگرچه ممکن است این مشوق‌ها مستقیماً برای کسب‌وکارهای کوچک قابل استفاده نباشد، اما بررسی آن‌ها از طریق وزارت صنعت یا دفتر سرمایه‌گذاری توصیه می‌شود.افزون بر این، اگر برخی گروه‌ها (مانند جوانان یا زنان) را استخدام کنید، ممکن است از یارانه‌های دولتی بهره‌مند شوید. در مجموع، اگر در بخش‌ها یا مناطق اولویت‌دار سرمایه‌گذاری کنید، ترکیه می‌تواند هزینه‌ها و مالیات‌های شما را به‌طور قابل توجهی کاهش دهد.
  • واحد پول و وضعیت بانکی که باید برای انجام کسب‌وکار در ترکیه بدانم چیست؟– واحد پول ترکیه لیر ترکیه (TRY) است. این ارز نوسان‌پذیر است و کسب‌وکارها معمولاً ریسک نرخ ارز را در قراردادهای خود لحاظ می‌کنند. بسیاری از قراردادها (به‌ویژه در حوزه املاک یا تجارت بین‌المللی) ممکن است به یورو یا دلار آمریکا شاخص‌گذاری شوند، اما طبق مقررات، تراکنش‌های داخلی باید به طور فزاینده‌ای به لیر انجام شوند.افتتاح حساب بانکی تجاری در ترکیه پس از ثبت شرکت نسبتاً ساده است – شما به مدارک ثبتی شرکت و شماره مالیاتی نیاز دارید. بانک‌های ترکیه مدرن هستند و خدمات بانکداری آنلاین ارائه می‌دهند، اما برای افراد خارجی ممکن است بررسی‌های اولیه تطابق (compliance) کمی زمان‌بر باشد. داشتن یک امضاکننده محلی روی حساب (مثلاً حسابدار یا وکیل‌تان) می‌تواند روند را تسهیل کند.به دلیل تورم بالا، نرخ سود سپرده‌های لیر نیز بالاست (که از یک سو سودآور و از سوی دیگر باعث افزایش نرخ وام‌ها می‌شود). بسیاری از شرکت‌ها بخشی از سرمایه خود را به ارز خارجی نگه می‌دارند تا در برابر کاهش ارزش لیر پوشش دهند.انتقال بین‌المللی پول (واریز و برداشت) معمولاً روان است و ترکیه در سیستم سوئیفت (SWIFT) قرار دارد. ابزارهایی مانند اعتبار اسنادی (L/C) نیز به‌صورت عادی قابل استفاده هستند.نکته مهم: پی‌پال از سال ۲۰۱۶ در ترکیه فعالیت نمی‌کند، که روی تجارت الکترونیک تأثیرگذار است. بنابراین باید از جایگزین‌هایی مثل iyzico، Payoneer یا سیستم‌های پرداخت محلی استفاده کنید (Stripe هنوز به‌صورت مستقیم در دسترس نیست). در بازار داخلی، استفاده از کارت اعتباری بسیار رایج است و راه‌اندازی سیستم پرداخت با کارت برای فروشگاه‌ها و خدمات اینترنتی کاملاً ممکن است.
  • آیا صاحبان کسب‌وکار خارجی برای اداره شرکت خود در ترکیه نیاز به مجوز کار دارند؟– اگر قصد دارید به‌صورت فیزیکی در ترکیه حضور داشته باشید و شرکت خود را به‌صورت فعال مدیریت کنید، بله، باید مجوز کار داشته باشید (به‌عنوان مدیر شرکت). صرف مالک یا سهام‌دار بودن به شما به‌طور خودکار حق کار یا اقامت نمی‌دهد – برای مشارکت روزانه در امور شرکت به مجوز کار یا وضعیت اقامتی قانونی دیگری نیاز دارید.بسیاری از صاحبان خارجی خود را به‌عنوان مدیر یا نماینده رسمی شرکت معرفی می‌کنند و سپس تحت پوشش شرکت برای دریافت مجوز کار اقدام می‌نمایند. در این حالت، شرکت باید شرایط مربوطه را رعایت کند (مثلاً تا زمان تمدید، داشتن ۵ کارمند ترک).اگر تمایلی به دریافت مجوز کار ندارید، از نظر تئوری می‌توانید از راه دور شرکت را مدیریت کرده و گاهی با ویزای توریستی به ترکیه سفر کنید، اما در این حالت محدودیت‌هایی در میزان فعالیت قانونی شما در داخل کشور وجود دارد و نمی‌توانید اقامت بلندمدت داشته باشید.همچنین، امضا و نمایندگی رسمی شرکت را می‌توان از طریق وکالت رسمی به یک فرد محلی واگذار کرد، در صورت نیاز. با این حال، بیشتر افراد ترجیح می‌دهند اقامت قانونی و وضعیت کاری دریافت کنند تا بتوانند بدون محدودیت کسب‌وکار خود را مدیریت کنند.
  • تعهدات جاری شرکت‌ها در ترکیه (حسابداری و غیره) چیست؟– شرکت‌ها باید سوابق حسابداری خود را به لیر ترکیه و مطابق با اصول حسابداری پذیرفته‌شده ترکیه (GAAP ترکیه) یا برای برخی شرکت‌های بزرگ‌تر مطابق با استانداردهای بین‌المللی گزارشگری مالی (IFRS) نگه دارند. شما باید یک مشاور مالی قسم‌خورده (SMMM یا YMM) یا حسابدار استخدام کنید تا اظهارنامه‌های ماهانه مالیات بر ارزش افزوده، اظهارنامه‌های مالیاتی فصلی، و کسورات حقوق و دستمزد در صورت داشتن کارمند را ارائه دهد. همچنین باید اظهارنامه مالیات بر درآمد شرکت را به‌صورت سالانه ثبت کنید. اگر شرکت شما کوچک باشد، این روند خیلی سنگین نیست زیرا حسابدار در ازای دریافت حق‌الزحمه ماهانه این کارها را انجام می‌دهد. همچنین لازم است برای شرکت‌های سهامی عام مجمع عمومی سالیانه برگزار شود (برای شرکت‌های با مسئولیت محدود این فرآیند ساده‌تر است). اگر سهام‌داران خارجی داشته باشید، باید اطلاعات خاصی را به خزانه‌داری گزارش دهید (یک «گزارش فعالیت سالانه برای سرمایه‌گذاران خارجی»، که معمولاً حسابدار شما آن را انجام می‌دهد). پرداخت‌های مربوط به بیمه اجتماعی کارمندان نیز باید به‌صورت ماهانه انجام شود. بنابراین، الزامات تطبیق در ترکیه مشابه کشورهای اروپایی است – شامل اظهارنامه‌ها و پرداخت‌های مالیاتی منظم. حتماً بودجه‌ای برای استخدام حسابدار حرفه‌ای در نظر بگیرید؛ انجام این امور به‌تنهایی و بدون آشنایی با سیستم و زبان، عملاً ممکن نیست.
  • مالیات برای من به‌عنوان صاحب کسب‌وکار خارجی چگونه عمل می‌کند؟– اگر بیش از ۶ ماه در سال را در ترکیه بگذرانید، ممکن است به‌صورت شخصی ساکن مالیاتی ترکیه محسوب شوید، که در این صورت درآمد جهانی شما ممکن است مشمول مالیات بر درآمد در ترکیه شود، مگر اینکه یک معاهده مالیاتی خلاف آن را بیان کند. اما اگر فقط از شرکت خود در ترکیه حقوق یا سود سهام دریافت می‌کنید، این موارد می‌توانند به‌صورت بهینه از نظر مالیاتی تنظیم شوند. حقوقی که به خودتان پرداخت می‌کنید مشمول کسر مالیات بر درآمد خواهد بود، اما می‌توانید به‌جای آن از سود سهام استفاده کنید که در ترکیه مشمول ۱۵٪ مالیات است (و ممکن است در کشور مبدأ شما به رسمیت شناخته شده یا به‌عنوان اعتبار مالیاتی محسوب شود، بسته به معاهده‌ها). برخی از افراد مقیم خارجی ترجیح می‌دهند حقوق کمی در ترکیه دریافت کنند (برای کاهش نرخ تصاعدی مالیات) و باقی درآمد را به‌صورت سود سهام سالیانه بگیرند. اگر همچنان غیرمقیم باشید، فقط بابت درآمد حاصل از منابع ترکیه‌ای مالیات می‌پردازید. این موضوع کمی پیچیده است، بنابراین حتماً با یک مشاور مالیاتی که با مسائل فرامرزی آشنا باشد مشورت کنید. خبر خوب این است که ترکیه با بسیاری از کشورها معاهده‌هایی برای جلوگیری از مالیات مضاعف دارد و مالیات‌های پرداخت‌شده شرکتی معمولاً می‌توانند در کشور مبدأ به‌عنوان اعتبار مالیاتی محسوب شوند. در مورد تأمین اجتماعی: اگر در لیست حقوق و دستمزد ترکیه باشید، باید در سیستم تأمین اجتماعی ترکیه حق بیمه پرداخت کنید. اگر قصد دارید در کشوری دیگر بازنشسته شوید، ممکن است از این مزایا استفاده نکنید، اما ترکیه با برخی کشورها توافق‌نامه‌های دوجانبه برای انتقال سوابق بیمه‌ای دارد.
  • استخدام کارمند چطور است؟ آیا می‌توانم در شرکت ترکیه‌ای خود خارجی استخدام کنم؟– بله، اما آن‌ها مانند هر فرد خارجی دیگری به اجازه کار نیاز دارند. شرکت شما باید برای آن‌ها درخواست اجازه کار بدهد و باید شرط داشتن ۵ کارمند ترک به ازای هر ۱ کارمند خارجی را رعایت کند. بنابراین یک شرکت جدید با ۰ کارمند معمولاً نمی‌تواند فرد خارجی استخدام کند، مگر در مورد مالک یا مدیر در سال اول (که آن هم مشروط است). برای استخدام افراد خارجی بیشتر، ابتدا باید کارمند ترک استخدام کنید تا نسبت لازم را داشته باشید. برخی دسته‌ها (مانند کسب‌وکارهای فعال در آموزش زبان خارجی یا حوزه‌های خاص صادراتی) ممکن است استثنا یا شرایط آسان‌تری داشته باشند. برای افراد خارجی با تخصص بالا یا کسانی که با شهروند ترک ازدواج کرده‌اند نیز برخی شرایط آسان‌تر وجود دارد. اما به‌طور کلی باید برنامه‌ریزی کنید که عمدتاً کارمند محلی داشته باشید. قوانین کار در ترکیه نیز اعمال می‌شود: باید قرارداد رسمی صادر کنید، کارکنان را در سیستم تأمین اجتماعی ثبت کنید، و قوانین مربوط به اطلاع‌رسانی، اخراج و مزایای پایان کار را رعایت نمایید – مشابه استانداردهای کار در اروپا.
  • انجام تراکنش‌های بانکی و مدیریت ارز برای یک کسب‌وکار چقدر آسان است؟– بانک‌های ترکیه به حساب‌های تجاری اجازه نگهداری چند ارز (لیر ترکیه، دلار آمریکا، یورو و غیره) را می‌دهند. بانکداری اینترنتی به‌راحتی در دسترس است و بیشتر بانک‌های بزرگ رابط انگلیسی برای حساب‌های آنلاین و تجاری دارند. تبدیل ارز نیز از طریق بانک‌ها یا صرافی‌ها (که گاهی نرخ بهتری برای مبالغ بالا می‌دهند) به‌سادگی انجام می‌شود. انتقال سود به خارج: شما می‌توانید سود سهام یا سایر پرداخت‌ها را به خارج ارسال کنید، فقط باید مدارک مناسب مانند تصمیم مجمع عمومی سالانه برای تقسیم سود در دسترس باشد. هیچ محدودیت سرمایه شدیدی برای کسب‌وکارها وجود ندارد – ترکیه به دنبال جذب سرمایه است، بنابراین می‌توانید آزادانه پول جابه‌جا کنید، به تأمین‌کنندگان خارجی پرداخت داشته باشید و غیره. فقط باید نسبت به نوسانات لیر آگاه باشید؛ بسیاری از کسب‌وکارها قیمت‌گذاری را به ارز خارجی انجام می‌دهند یا قیمت لیر را سریعاً به‌روز می‌کنند. ابزارهای پوشش ریسک (مانند حساب‌های ارزی، قراردادهای آتی) نیز در دسترس هستند. پرداخت فاکتورهای بین‌المللی از طریق سوئیفت به‌راحتی انجام می‌شود. یک نکته خاص: طبق یک قانون گذشته، صادرکنندگان باید بخشی (مثلاً ۴۰٪) از درآمد صادراتی دریافتی خود را به لیر تبدیل کنند تا به ثبات ارزی کمک شود – ولی پس از آن می‌توانند دوباره ارز بخرند. این بیشتر برای تولیدکنندگان صادرکننده اهمیت دارد و برای کسب‌وکارهای داخلی عادی قابل‌توجه نیست.
  • آیا کارت‌های اعتباری و پرداخت‌های بدون پول نقد در ترکیه رایج هستند؟– بله، کارت‌های اعتباری و نقدی در ترکیه بسیار رایج هستند، حتی برای مبالغ کم. تقریباً در همه جا در شهرها کارت‌های Visa و Mastercard پذیرفته می‌شوند. پرداخت‌های بدون تماس، کیف پول‌های موبایلی (Apple Pay در اواخر سال ۲۰۲۳ در ترکیه راه‌اندازی شد) و پرداخت‌های QR کدی از طریق اپلیکیشن‌های بانکی کاملاً رایج هستند. اگر قصد راه‌اندازی کسب‌وکاری مانند فروشگاه یا رستوران دارید، داشتن دستگاه کارت‌خوان (POS) ضروری است و بانک‌ها آن را به‌راحتی ارائه می‌دهند. کسب‌وکارهای آنلاین می‌توانند از درگاه‌های پرداخت مانند iyzico، PayU یا PayTr برای تراکنش‌های تجارت الکترونیک استفاده کنند. پول نقد هنوز هم در بازارهای محلی یا شهرهای کوچک استفاده می‌شود، اما مصرف‌کنندگان شهری اغلب ترجیح می‌دهند با کارت یا حتی به صورت اقساطی با کارت اعتباری پرداخت کنند (پرداخت قسطی در ترکیه بسیار رایج است – مردم علاقه‌مند به پرداخت ۳ تا ۶ ماهه برای خریدها هستند، که کسب‌وکار شما می‌تواند از طریق اتصال به سیستم POS بانکی این امکان را فراهم کند). بنابراین زیرساخت پرداخت بدون پول نقد در ترکیه مدرن و قوی است.
  • رویه ثبت شرکت در ترکیه به عنوان یک فرد خارجی چگونه است؟– برای ثبت شرکت، مراحل به این صورت است: ابتدا نوع شرکت را انتخاب می‌کنید (معمولاً با مسئولیت محدود - LLC)، اساسنامه شرکت را به زبان ترکی تهیه کرده و در دفتر اسناد رسمی تأیید می‌کنید، برای سهامدار خارجی (چه شخص حقیقی یا شرکت خارجی) شماره مالیاتی دریافت می‌کنید، درصد کمی از سرمایه را در حساب بانکی موقت واریز می‌کنید (برای شرکت با مسئولیت محدود الزامی برای مسدود کردن آن وجود ندارد، اما برای شرکت سهامی این الزام هست)، مدارک تأسیس را در اداره ثبت تجاری (Ticaret Sicil Müdürlüğü) ثبت می‌کنید و پس از تأیید، شرکت به‌طور رسمی ثبت می‌شود.پس از آن باید در اداره مالیات و سازمان تأمین اجتماعی ثبت‌نام کنید. معمولاً یک حسابدار استخدام می‌شود که نماینده رسمی شرکت برای دریافت کد مالیاتی و سایر موارد می‌شود. همچنین امضای مدیران شرکت باید در دفتر اسناد رسمی ثبت و تأیید شود و شرکت در اتاق بازرگانی نیز ثبت گردد.اگر سهامدار خارجی در ترکیه حضور ندارد، می‌تواند به شخص دیگری وکالت بدهد تا این مراحل را از طرف او انجام دهد. هزینه‌های رسمی ثبت شرکت با مسئولیت محدود نسبتاً پایین است (چند صد دلار، بسته به سرمایه تزریقی). نکته مهم این است که اگر سهامدار خارجی اقامت ترکیه را نداشته باشد، مدارک اضافی مانند اثبات آدرس در خارج از کشور ممکن است نیاز باشد. به طور کلی، فرآیند نسبتاً ساده است و بسیاری از شرکت‌های خدمات حقوقی پکیج ثبت شرکت را ارائه می‌دهند که در حدود ۵ روز کاری پس از دریافت مدارک قابل انجام است.
  • آیا می‌توانم به راحتی برای شرکت خود حساب بانکی باز کنم؟– بله، پس از ثبت شرکت، با در دست داشتن مدارک ثبت (روزنامه رسمی ثبت شرکت، برگه ثبت مالیاتی، مهر شرکت در صورت داشتن، و مدارک هویتی شخص دارای حق امضا) به یکی از بانک‌های دلخواه مراجعه می‌کنید. بانک‌ها معمولاً آدرس رسمی شرکت (همان آدرس ثبت‌شده کافی است) و مدارک شناسایی امضاکننده مجاز (پاسپورت، و در صورت وجود، کارت اقامت) را درخواست می‌کنند.به دلیل قوانین بین‌المللی ضد پول‌شویی، برخی بانک‌ها برای شرکت‌های خارجی فرآیند بررسی دارند و ممکن است درباره برنامه تجاری، حجم تراکنش‌های پیش‌بینی‌شده و ... سوال کنند. اگر مدارک کامل و شفاف باشد، حساب بانکی معمولاً در یکی دو روز باز می‌شود. برای فعال‌سازی اینترنت بانک با شماره خارجی یا دسترسی کامل ممکن است کمی زمان یا پیگیری نیاز باشد.همچنین اگر امضاکننده شرکت (مثلاً خود شما) هنوز اقامت ترکیه ندارد، برخی بانک‌ها ممکن است تا دریافت شماره شناسایی ترکیه (TCKN) یا کارت اقامت، حساب را به‌طور کامل فعال نکنند. اما بسیاری از بانک‌ها با پاسپورت و شماره مالیاتی نیز حساب باز می‌کنند. حضور شخصی در شعبه و همراه داشتن فرد ترک‌زبان می‌تواند روند را تسهیل کند. بانک‌هایی مانند Garanti BBVA، İş Bankası و HSBC از گزینه‌های مناسب و نسبتاً راحت برای خارجی‌ها هستند.
  • آیا بخش‌هایی از کسب‌وکار در ترکیه برای خارجی‌ها محدود یا نیازمند مجوز ویژه هستند؟– به طور کلی، بیشتر بخش‌های اقتصادی برای خارجی‌ها باز هستند. اما برخی بخش‌های دارای مقررات خاص مانند پخش رسانه‌ای، آموزش، خرده‌فروشی دارو، معدن، انرژی و مخابرات نیاز به دریافت مجوز یا رعایت شرایط خاص دارند، که این الزامات برای اتباع ترک نیز وجود دارد.مالکیت خارجی در شرکت‌های رسانه‌ای مانند تلویزیون یا رادیو دارای سقف مشخصی است. برای تأسیس مدرسه یا بیمارستان خصوصی نیز باید مجوزهای ویژه دریافت شود، صرف‌نظر از ملیت مالک. مالکیت املاک توسط شرکت‌های دارای سهامدار خارجی مجاز است، به جز در مناطق نظامی (مشابه محدودیت برای اشخاص خارجی).یک محدودیت مهم این است که خارجی‌ها نمی‌توانند به‌صورت فردی به‌عنوان داروساز یا وکیل فعالیت کنند، اما می‌توانند در یک زنجیره داروخانه یا شرکت حقوقی سرمایه‌گذاری کنند (گرچه حوزه حقوقی به دلیل مقررات کانون وکلا پیچیده است). در بخش ساخت‌وساز، فعالیت برای خارجی‌ها ممکن است، اما پروژه‌های دولتی بزرگ گاهی نیاز به شریک محلی دارند. سرمایه‌گذاری در صنایع نظامی و دفاعی قطعاً نیاز به مجوز دارد. در بخش کشاورزی نیز امکان فعالیت وجود دارد، ولی مالکیت زمین‌های وسیع کشاورزی توسط خارجی‌ها ممکن است مورد بررسی دقیق‌تری قرار گیرد.در مجموع، اگر فعالیت شما در حوزه‌ای حساس نباشد، می‌توانید در آن وارد شوید، مشروط به رعایت قوانین و مجوزهایی که برای همه کسب‌وکارها الزامی است.
  • چه فرصت‌های سرمایه‌گذاری‌ای در ترکیه فراتر از بخش املاک وجود دارد؟– فرصت‌های زیادی وجود دارد:بورس و اوراق قرضه – خارجی‌ها می‌توانند در بازار بورس استانبول (Borsa Istanbul) سهام یا اوراق قرضه دولتی خریداری کنند؛ فقط کافی‌ست یک حساب سرمایه‌گذاری در کارگزاری یا بانک باز کنید. بازار سهام ترکیه نوسان دارد اما در شرایط تورمی، بازدهی قوی به لیره داشته (با درنظر گرفتن ریسک ارزی).سپرده‌های بانکی – نرخ بهره بالا در ترکیه (برای مقابله با تورم) باعث شده سپرده‌های لیره بازده سالانه حدود ۳۰ تا ۴۰ درصد داشته باشند. همچنین، طرح‌هایی برای سپرده‌های لیره با پوشش نوسان ارز وجود دارد که دولت کاهش ارزش لیره را جبران می‌کند.سرمایه‌گذاری در کسب‌وکار – می‌توانید در یک کسب‌وکار موجود سرمایه‌گذاری کنید یا خودتان راه‌اندازی کنید؛ حوزه‌هایی مانند استارتاپ‌های فناوری در حال رشد هستند (استانبول صحنه نوپای استارتاپ دارد با یونیکورن‌هایی در بازی و تجارت الکترونیک).سرمایه‌گذاری خطرپذیر یا فرشته – اگر در این زمینه فعال هستید، صندوق‌ها و شبکه‌هایی وجود دارند (دولت هم برای پارک‌های فناوری مشوق‌هایی ارائه می‌دهد).صنعت گردشگری – همیشه فرصت دارد، مانند هتل‌های بوتیک یا رستوران، چون ترکیه مقصد محبوب گردشگری است.کشاورزی – زمین‌های حاصلخیز برای تولید ارگانیک یا کشاورزی صادرات‌محور (مانند فندق، زیتون و غیره).تولید صنعتی – ترکیه زیرساخت قوی تولید دارد (خودرو، نساجی، لوازم خانگی)؛ برخی خارجی‌ها کارخانه تأسیس می‌کنند تا از اتحادیه گمرکی با اروپا و هزینه نیروی کار پایین‌تر نسبت به اروپا بهره‌مند شوند.انرژی – ترکیه به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر (خورشیدی، بادی) حرکت می‌کند؛ سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌ها یا مناقصات دولتی احداث مزرعه خورشیدی ممکن است.بخش سلامت – با توجه به توریسم درمانی، سرمایه‌گذاری در کلینیک‌ها (دندانپزشکی، جراحی زیبایی و غیره) در صورت داشتن تخصص می‌تواند سودآور باشد.در نهایت، معامله ارز خارجی یا آربیتراژ – برخی سرمایه‌گذاران حرفه‌ای موقعیت‌های سفته‌بازانه روی لیره اتخاذ می‌کنند، ولی این نوع سرمایه‌گذاری پرریسک است.
  • آیا اکنون زمان مناسبی برای سرمایه‌گذاری در ترکیه است؟– این موضوع به دیدگاه شخصی و میزان ریسک‌پذیری شما بستگی دارد. اقتصاد ترکیه در سال‌های ۲۰۲۳ تا ۲۰۲۵ با چالش‌هایی مواجه است: تورم بالا، نوسانات ارزی، اما در عین حال رشد سریع در برخی بخش‌ها و جمعیت جوان. برخی این شرایط را فرصت می‌دانند – دارایی‌ها و نیروی کار به نسبت ارزهای سخت ارزان هستند و اگر اقتصاد تثبیت شود، امکان رشد قابل‌توجه وجود دارد (مثلاً املاک برای خارجی‌هایی که دلار دارند بسیار مقرون‌به‌صرفه است و ممکن است ارزش آن افزایش یابد). تیم اقتصادی جدید در سال ۲۰۲۴ سیاست‌های متعارف‌تری اتخاذ کرده تا تورم را مهار و ارز را تثبیت کند که می‌تواند فضای سرمایه‌گذاری را بهبود دهد. همیشه مقداری ریسک سیاسی وجود دارد – مانند انتخابات یا رویدادهای ژئوپولیتیکی – که ممکن است بر فضای سرمایه‌گذاری تأثیر بگذارد. با این حال، بسیاری از شرکت‌های چندملیتی دهه‌هاست که در ترکیه با موفقیت فعالیت می‌کنند. اگر دید بلندمدت داشته باشید، بازار بزرگ ترکیه (بیش از ۸۵ میلیون نفر) و موقعیت جغرافیایی آن بین اروپا و آسیا از مزایای مهم هستند. بنابراین، اگر درک درستی از بازار داشته باشید و توان مدیریت نوسانات کوتاه‌مدت را داشته باشید، اکنون می‌تواند زمان خوبی برای سرمایه‌گذاری باشد. همان‌طور که همیشه توصیه می‌شود، تنوع در سرمایه‌گذاری و مشورت با مشاوران مالی محلی یا اتاق‌های بازرگانی مفید است.
  • چه چالش‌هایی ممکن است در هنگام انجام کسب‌وکار در ترکیه با آن مواجه شوم؟– بوروکراسی یکی از آن‌هاست – در حالی که راه‌اندازی کسب‌وکار سریع انجام می‌شود، برخی فرآیندها مانند دریافت مجوزها، پروانه‌ها یا اسناد واردات/صادرات می‌توانند کند یا نیازمند دانش محلی باشند. مانع زبان – امور رسمی به زبان ترکی انجام می‌شود، بنابراین داشتن کارکنان دوزبانه یا مترجم ضروری است. تورم و نوسانات ارزی – قیمت‌گذاری کالاها و مدیریت هزینه‌ها دشوار است زمانی که قیمت‌ها به‌طور مداوم تغییر می‌کنند؛ قراردادها معمولاً شامل بندهای تعدیل قیمت هستند. شرایط پرداخت و جریان نقدی – فرهنگ کسب‌وکار در ترکیه ممکن است شامل شرایط پرداخت طولانی‌تر یا چانه‌زنی درباره قیمت و تخفیف باشد؛ در برخی حوزه‌ها باید آماده مذاکره و حتی تأخیر در پرداخت‌ها باشید. سیستم قضایی – رسیدگی در دادگاه‌ها ممکن است زمان‌بر باشد؛ اجرای قراردادها ممکن است طول بکشد، گرچه گزینه داوری بین‌المللی هم وجود دارد. یافتن شرکای قابل‌اعتماد یا کارکنان – مانند هرجای دیگر، نیاز است افراد را به‌درستی بررسی و ارزیابی کنید؛ ارتباطات محلی و توصیه‌ها کمک می‌کنند. تفاوت‌های فرهنگی – در ترکیه، کسب‌وکار اغلب بر پایه روابط و اعتماد بنا می‌شود؛ رفتن مستقیم سر اصل مطلب بدون ایجاد رابطه ممکن است نتیجه‌بخش نباشد. صبر و تعامل شخصی (مثلاً چای نوشیدن با طرف مقابل) روند کار را تسهیل می‌کند. واردات کالا – فرایندهای گمرکی می‌توانند پیچیده و گاهی غیرقابل‌پیش‌بینی باشند، مخصوصاً در مورد ارزش‌گذاری یا عوارض. و نکته دیگر: نرخ بهره بالا باعث می‌شود گرفتن وام بانکی گران باشد – بسیاری از کسب‌وکارها به‌دلیل بهره‌های بالای ۳۰٪ از دریافت وام خودداری می‌کنند، که ممکن است مانع گسترش کار شود مگر اینکه منابع مالی خارجی داشته باشید. با وجود همه این‌ها، بسیاری از خارجی‌ها با سازگاری و داشتن مشاور یا شریک ترکیه‌ای قابل‌اعتماد موفق عمل می‌کنند.
  • چگونه می‌توانم از سرمایه‌گذاری یا کسب‌وکارم در ترکیه محافظت کنم؟– چند نکته: از نظر قانونی، برای هرگونه شراکت یا معامله مهم حتماً قراردادهای شفاف داشته باشید (در صورت نیاز دوزبانه). اگر مالکیت فکری دارید، علائم تجاری یا پتنت‌ها را ثبت کنید – ترکیه عضو پیمان‌های بین‌المللی مالکیت فکری است و سیستم ثبت مؤثری دارد. ساختار شرکتی مناسب انتخاب کنید (برای مثال شرکت سهامی خاص – A.Ş. – اعتبار بیشتری دارد و اگر قصد جذب سرمایه‌گذار داشته باشید، مدیریت سهامداران را آسان‌تر می‌کند). از نظر قانونی همیشه مطابق مقررات عمل کنید تا جریمه نشوید – یک حسابدار و وکیل خوب استخدام کنید. تنوع ارزی داشته باشید – اگر درآمدتان به لیر است ولی هزینه‌هایتان به دلار، بخشی از سرمایه را به ارز خارجی نگه دارید یا از ابزارهایی مثل خرید ارز پیش‌پرداختی برای کاهش ریسک نوسانات استفاده کنید. بیمه را هم در نظر بگیرید – می‌توانید اموال شرکت را بیمه کنید و حتی برای سرمایه‌گذاری‌های بزرگ‌تر بیمه ریسک سیاسی تهیه کنید. نکته مهم دیگر: ارتباط خوب با نهادهای محلی برقرار کنید – داشتن رابطه با اداره مالیات یا شهرداری (از طریق وکیل یا حسابدارتان) می‌تواند جلوی تبدیل مشکلات کوچک به بحران را بگیرد. اگر شرایط خیلی بحرانی شد، سرمایه‌گذاران خارجی می‌توانند از داوری بین‌المللی استفاده کنند (در صورتی که در قرارداد پیش‌بینی شده باشد)، چون ترکیه عضو کنوانسیون ICSID است. با این حال، در اغلب موارد، داشتن شرکای محلی قابل‌اعتماد، اطلاع از تغییرات قانونی، و مدیریت مالی دقیق باعث می‌شود سرمایه‌گذاری‌تان امن و سودآور باقی بماند.
  • آیا برنامه‌ای برای «ویزای دیجیتال نومد» یا مشابه آن در ترکیه وجود دارد؟– تا سال ۲۰۲۵، ترکیه ویزای مشخصی با عنوان دیجیتال نومد ندارد، برخلاف برخی کشورها. با این حال، این مفهوم در محافل تجاری مورد بحث قرار گرفته، به‌ویژه با توجه به محبوبیت شهرهایی مثل استانبول و آنتالیا در میان کارکنان دورکار. در حال حاضر، افرادی که دورکاری می‌کنند معمولاً از ویزای توریستی ۹۰ روزه استفاده می‌کنند (و با خروج و ورود مجدد یا ترک قبل از انقضا اقامت‌شان را تمدید می‌کنند)، یا برای دریافت اجازه اقامت کوتاه‌مدت با دلایلی مانند «گردشگری» اقدام می‌کنند. اخیراً گفته شده که دسته‌بندی جدیدی تحت عنوان «دورکاری یا دیجیتال نومد» در برخی انواع ویزا در حال معرفی است، اما هنوز به‌طور رسمی و گسترده اجرا نشده. ترکیه همچنین کارت فیروزه‌ای (Turquoise Card) را برای افراد بسیار ماهر یا ثروتمند معرفی کرده، اما این برنامه برای نومدهای عادی قابل‌دسترسی نیست. اگر ترکیه منافع اقتصادی در این حوزه ببیند، احتمال دارد در آینده ویزای ساده‌تری برای کارکنان دورکار ارائه دهد، اما در حال حاضر طرح مشخص و اجرایی‌شده‌ای وجود ندارد. بنابراین، اگر قصد دارید به‌صورت بلندمدت به‌عنوان نومد دیجیتال در ترکیه بمانید، احتمالاً باید برای اقامت کوتاه‌مدت عادی (با دلایلی مانند «آشنایی با فرهنگ ترکیه» یا ثبت‌نام در کلاس زبان) اقدام کنید. اخبار رسمی را از اداره کل مهاجرت ترکیه پیگیری کنید تا از تغییرات احتمالی مطلع شوید.